Opwinding rond Domela Nieuwenhuisplein

Domela Nieuwenhuisplein HilversumHet was er ineens op 28 oktober 2014; bordjes met de tekst: Domela Nieuwenhuisplein.
En dat op de statige Burgemeester Schooklaan.

De opwinding ontstond veel meer door het feit dat B&W verzuimd hadden het besluit over de naam voor te leggen aan de bewoners.
De hele Burgemeester Schooklaan wist van niets. Ook de buurtvereniging was niet geïnformeerd. Opeens waren er twee bordjes geplaatst. De opwinding was groot. Die socialist, anarchist, dienstweigeraar, anti-royalist hangt nu met zijn naam op vijf meter afstand van de Koningsboom.

Op de jaarvergadering in het Pinetum werd er druk over gepraat. Ik heb er toen op gewezen dat de zelfde persoon in Friesland haast heilig was en “Üs Verlosser” wordt genoemd – voorvechter van de armen. Ook stelde ik dat er in Amsterdam een plein naar Domela Nieuwenhuis was genoemd en dat zijn standbeeld op het Nassauplein staat.
Ik heb op de vergadering voorgesteld dat ik de volgende keer wel een lezing zou willen houden over deze toch bekende Nederlander.

Hier een korte actualiteit en een anekdote

In 1887 verscheen er in het blad Recht voor Allen een artikel over de Koning, Willem III, met de opmerking: ”iemand die zo weinig van zijn baantje maakt“ gevolgd door tien blanco blaadjes. Niet geschreven door Domela Nieuwenhuis, maar hij nam als hoofdredacteur de verantwoordelijkheid. Dit werd gevolgd door tien maanden cel, waarvan hij er acht maanden heeft uitgezeten.

Na zijn pensionering – dominee was hij niet meer, maar hij zat wel in het parlement – boden zijn vrienden hem een huis aan in Hilversum: Burgemeester Schooklaan 20 en daar is hij ook overleden.

Ik woon daar op nummer 18. Het toeval wilde dat ik in de zeventiger jaren – als directeur van de Leraren Opleiding D’Witte Leli te Amsterdam – aan de Herengracht een pand wilde huren. Dat ging moeilijk omdat de zoon Cesar Domela Nieuwenhuis daar een museum over zijn vader had gevestigd. Ik stelde dat ik het museum wel wilde beheren en dat heb ik tien jaar gedaan zonder veel problemen. Een dik boek bevat de handtekeningen van vele linkse leiders uit Europa die het museum hebben bezocht.
En zo woonde ik in Hilversum naast het huis waarin hij was overleden terwijl zijn inboedel, compleet met urn, bij mij op school in Amsterdam in het museum stond. In die boedel vond ik een verslag van het bezoek van zijn vrienden uit Amsterdam (Haarlemmer Poort) aan de bejaarde Domela in Hilversum.

“Wij reisden met de trein door het mooie, o zo prachtige Naardermeer. Kwamen aan op het ogenstrelende, ruime Stationsplein van Hilversum, met zijn fraaie koetsjes. En dan het Melkpad met zijn grote, groene bomen. En wat te zeggen van de mooiste laan van Nederland met zijn tuinen en buitens: de ‘s-Gravelandse weg Een en al jubel.” En dan komt er een zinnetje dat geen Hilversummer snapt: “en toen gingen we de mindere buurten in”.

Zij konden toch niet schrijven dat Domela – de armoelijder – woonde als een vorst in een villa aan een van de mooiste pleintjes van Hilversum.

Rob Beker